Sprechen und Wissen

Zum kognitiven Aspekt der Sprachhandlungen

Autor/innen

DOI:

https://doi.org/10.13173/WS.66.2.300

Schlagworte:

functional linguistics, pragmatics, speech act, illocution, 2nd person, Russian language

Abstract

Speaking and knowing: On the cognitive aspect of speech acts

The author considers the correlation between grammar and pragmatics as a problem of functional linguistics. The focus of attention is on pragmatic restrictions on the use of grammatical forms, i.e. the extent to which the grammatical meaning corresponds to the characteristics of speech acts. In this respect, the author analyzes the functioning of Russian imperfective verbs in the second person of the indicative. The analysis of the material taken from Russian National Corpus shows that the verbs in the 2nd person are almost never used to implement representative (assertive) speech acts. However, the use of 2nd-person verbs in the general-personal, indefinite-personal and in the meaning of the 1st person has a mass character. The author concludes that the pragmatic-cultural factor has a decisive impact on limiting the use of the verbs in the 2nd-person form.

Literaturhinweise

Antonova, Valerija V. 2015. Parentetičeskie konstrukcii sovremennogo russkogo jazyka v lingvokulʹturologičeskom aspekte. (Dissertacija.) Moskva.

Awdiejew, Aleksy. 2004. Gramatyka interakcji werbalnej. Kraków.

Ballmer, Thomas. 1979. Probleme der Klassifikation von Sprechakten. In Grewendorf, Günther (ed.), Sprechakttheorie und Semantik, 247–274. Frankfurt am Main.

Bara, Bruno G. 2011. Cognitive pragmatics: The mental processes of communication. Intercultural Pragmatics 8(3). 443–485.

Barlow, Michael & Kemmer, Suzanne (eds.). 2000. Usage-based models of language. Stanford.

Charciarek, Andrzej. 2012. Fatičeskie markery v perevodnom slovare. Opera Slavica 22. 36–43.

Chlebda, Wojciech. 1991. Elementy frazematyki: Wprowadzenie do frazeologii nadawcy. Opole.

Coulmas, Florian. 1981. Routine im Gespräch: Zur pragmatischen Fundierung der Idiomatik. Wiesbaden.

Dostojewski, Fjodor M. 2012. Die Brüder Karamasow. Übers. Hermann Röhl. Altenmünster.

Gladrow, Wolfgang & Kotorova, Elizaveta G. 2015. Kontrastivnoe izučenie modelej rečevogo povedenija. Žanry reči 2(12). 27–39.

Gladrow, Wolfgang & Kotorova, Elizaveta G. 2018. Sprachhandlungsmuster im Russischen und Deutschen. Frankfurt am Main.

Grice, Herbert P. 1975. Logic and conversation. In Cole, Peter & Morgan, Jerry L. (eds.), Syntax and semantics, vol. 3, 41–58. New York.

Harras, Gisela. 2004. Handlungssprache und Sprechhandlung. Eine Einführung in die theoretischen Grundlagen. Berlin etc.

Hogaard, Anders & Oakley, Todd. 2008. Mental spaces and discourse analysis. In: Oakley, Todd & Hogaard, Anders (eds.), Mental spaces in discourse and interaction, 1–26. Amsterdam.

Jutronić, Dunja. 2015. Cognitive pragmatics and variational pragmatics: Possible interaction? Croatian Journal of Philosophy XV(44), 233–244.

Kibrik, Aleksandr E. 1987. Lingvističeskie predposylki modelirovanija jazykovoj dejatelʹnosti. In: Kibrik, Аleksandr Е. (red.), Modelirovanie jazykovoj dejatelʹnosti v intellektualʹnych sistemach, 33–51. Moskva.

Kiklewicz, Aleksander. 2005. Trzy oblicza pragmatyki. Język Polski 85(1). 8–19.

Kiklewicz, Aleksander. 2006. Pragmatyczne aspekty teorii metafor pojęciowych (przy szczególnym uwzględnieniu metafor politycznych w polskich tekstach prasowych). Respectus Philologicus 9(14). 20–30.

Kiklewicz, Aleksander. 2007a. Pragmatyczne aspekty kodowania informacji w języku I. Prace Filologiczne 53. 301–314.

Kiklewicz, Aleksander. 2007b. Zrozumieć język: Szkice z filozofii języka, semantyki, lingwistyki komunikacyjnej. Łask.

Kiklewicz, Aleksander. 2008. Pragmatyczne aspekty kodowania informacji w języku II. Prace Filologiczne 54. 167–184.

Kiklewicz, Aleksander. 2015. Rečevye akty i informacionnyj obmen. Aktualʹnye problemy stilistiki 1. 88–99.

Kiklewicz, Aleksander. 2020. Pragmatika vtorogo lica. Acta Neophilologica 22(1). 5–30.

Korżyk, Krzysztof. 1999. Język i gramatyka w perspektywie „komunikatywizmu“. In Awdiejew, Aleksy (red.), Gramatyka komunikacyjna, 9–32. Warszawa.

Kubiński, Wojciech & Stanulewicz, Danuta. 2001. Językoznawstwo kognitywne, pragmatyka i dyskurs. In Kubiński W. & Stanulewicz D. (red.), Językoznawstwo kognitywne II: Zjawiska pragmatyczne, 7–10. Gdańsk.

Kustova, Galina I. 2011. Lico. In Plungjan, Vladimir A. (ed.), Russkaja korpusnaja grammatika. http://rusgram.ru/.

Mazzone, Marco (ed.). 2018. Cognitive pragmatics: Mindreading, inferences, consciousness. Berlin.

Mustajoki, Arto 2015. Kommunikativnye neudači skvozʹ prizmu potrebnomstej govorjaščego. In Kibrik, Andrej A. et al. (red.), Jazyk i myslʹ: Sovremennaja kognitivnaja lingvistika, 543–559. Moskva.

Nęcki, Zbigniew. 2000. Komunikacja międzyludzka. Kraków.

Norman, Boris Ju. 1988. K socio- i psicholingvističeskoj interpretacii nekotorych stereotipnych replik v standartnych situacijach. Russkij jazyk 8, 86–92.

Nuyts, Jan. 1996. Consciousness in language. Pragmatics and Cognition 4(1). 153–180.

Nuyts, Jan. 1997. Intentionalität und Sprachfunktionen. In Preyer Gerhard & Ulkan, Maria & Ulfig Alexander (Hg.), Intention – Bedeuntung – Kommunikation: Kognitive und handlungstheoretische Grundlagen der Sprachtheorie, 51–71. Opladen.

Padučeva, Elena V. 1996. Semantičeskie issledovanija (Semantika vremeni i vida v russkom jazyke: Semantika narrativa). Moskva.

Peškovskij, Aleksandr M. 2001. Russkij sintaksis v naučnom osveščenii. Moskva.

Pisarkowa, Krystyna. 1975. Składnia rozmowy telefonicznej. Wrocław.

Pisarkowa, Krystyna. 1994. Z pragmatycznej stylistyki, semantyki i historii języka: Wybór zagadnień. Kraków.

Romanov, Aleksej A. 1988. Sistemnyj analiz reguljativnych sredstv dialogičeskogo obščenija. Moskva.

Schmid, Hans-Jörg (ed.). 2012. Cognitive pragmatics: The mental processes of communication. Berlin.

Searle, John. 1965. What is a speech act? In Black, Max (ed.), Philosophy in America, 221–239. London.

Searle, John. 1976. A classification of illocutionary acts. Language and Society 5. 1–23.

Šatunovskij, Ilʹja B. 1998. Ėpistemičeskie glagoly: Kommunikativnaja perspektiva, prezumpcii, pragmatika. In: Arutjunova, Nina D. (red.), Logičeskij analiz jazyka: Znanie i mnenie, 18–22. Moskva.

Watzlawick, Paul & Beavin, Janet & Jackson, Don. 1967. Pragmatics of human communication: A study of interactional patterns, pathologies, and paradoxes. New York.

Wierzbicka, Anna. 1999. Język – umysł – kultura. Warszawa.

Veröffentlicht

22.09.2021

Zitationsvorschlag

Kiklewicz, Aleksander. 2021. Sprechen und Wissen: Zum kognitiven Aspekt der Sprachhandlungen. Die Welt der Slaven 66(2). 300–319. (DOI: 10.13173/WS.66.2.300.)

Ausgabe

Rubrik

Artikel

Kategorien